حسن حسن زاده آملى

51

كلمه عليا در توقيفيت اسماء (فارسى)

وحدت شخصيه ذات مظاهر بودن حقيقت وجود به خوبى پى ببرى ، مطلب روشن تر مىشود ، و لكن بقول عارف رومى : نكته ها چون تيغ پولاد است تيز گر ندارى تو سپر واپس گريز لذا تعريفات گوناگون كه بعضى از متكلمان در بيان علم و اراده و كراهت و شوق و ميل كرده اند ، و رد و ايراد بسيار بميان آوردند همه را بايد قبول و تصديق كرد كه آن تعريفات براى مراتب نازله درست است . مثلا اراده در مقام و مرتبه حيوانى چنانست كه آنان تعريف كرده اند . ولى اشتباه آنان اين است كه اين معنى اراده را مثلا با تمام حدود و خاصيت مرتبه اى آن مى خواهند به مراتب بالا ببرند ، و دعوا و نزاع از اين انتقال بى جا برخاسته است ، با اين كه لااقل در روايات مى خوانند كه خداوند از ممكنات مباينت دارد به بينونت صفت نه بينونت عزلت و اين صفت ، نقص و حد است . حق تعالى توفيق فهم آيات و اخبار مرحمت بفرمايد : مناسب است كه به نكته هاى 59 و 79 و 450 هزار و يك نكته رج‌وع بفرمائيد . از آنچه تقرير شده است دانسته شده است كه اراده ازلى را از علم ازلى جدا انگاشتن چنان كه بسيارى از متقشفين مى پندارند نادرست است . ورود در تفصيل آن موجب خروج بحث از موضوع رساله مىشود ، عاقل را اشاره كافى است .